Treatment of vowel length, contraction, and accent in adjectives and nouns with endings -νος and -ινος; compound forms and Attic dialectal variations (handling of υ and ω, shortening of ι in derived adjectives). Examples and rules for syllable length and contraction.
ἐκ συνθέσεως ὑπάρχει, οἷον ἔρυμος, ἔλυμος, δίδυμος, ἔτυμος ὁ ἀληθής. τὸ δὲ πρόθυμος καὶ τὸ μεγάθυμος καὶ τὰ τοιαῦτα ἐκ συνθέσεως ἔσχον τὸ 'υ'. * Τὰ εἰς 'νος' λήγοντα δισύλλαβα μετ´ ἐπιπλοκῆς συμφώνου εἰ ἔχοι πρὸ τέλους ἕν τι τῶν διχρόνων συνεσταλμένον αὐτὸ ἔχει, καπνός, θαλπνός, ἁγνός, ἀμνός, γυμνός, πρυμνός, συχνός, πυκνός, στυγνός. τὸ αὐτὸ καὶ ἐπὶ τῶν ὑπὲρ δύο συλλαβάς, ἀλαπαδνός, ἀκιδνός, ὀλοφυδνός. τὸ μέντοι στρυφνός οἱ Ἀττικοὶ ἐκτείνουσι τὸ 'υ'. οὕτω γὰρ ἀνέγνωμεν παρ´ Ἀριστοφάνει ἐν Σφηξί ( 877) παῦσόν τ´ αὐτοῦ τοῦτο τὸ λίαν στρυφνόν. * Τὰ εἰς 'νος' λήγοντα δισύλλαβα ὀξύτονα καθαρεύοντος τοῦ 'ν', εἰ ἔχοιεν ἐν τῇ πρὸ τέλους τὸ 'α', ἐκτεταμένον αὐτὸ ἔχουσι, δανός ὁ ξηρός, τρανός, μανός. τοῦτο δὲ παρὰ τοῖς Ἀττικοῖς συστέλλεται. * Τὰ εἰς 'νος' λήγοντα ὀνόματα τρισύλλαβα ὀξυνόμενα καὶ ἔχοντα τὸ 'α' συνεσταλμένον πρὸ τέλους μὴ καθαρεῦον οὐδέποτε τὴν ἄρχουσαν ἔχει φύσει μακράν, οἷον ἱκανός, καίτοιγε τὸ ῥῆμα ἐξέτεινε τὸ 'ι', πείθω πιθανός, εἴδω ἰδανός «σὰς ἰδανὰς χάριτας» ὁ Καλλίμαχος, τρώγω τραγανός, ἥδω ἑδανός, ἄγω ἀγανός, στέγω στεγανός, σφεδανός, ὀρφανός, πεδανός, ῥοδανός. σημειῶδες ἄρα τὸ οὐρανός, ὅτι ἤρξατο ἀπὸ φύσει μακρᾶς. Ἀλκαῖος δὲ καὶ εἰς 'ω' ἀποφαίνεται τὸ ὄνομα, ὠρανός λέγων κατὰ τροπὴν τῆς 'ου' διφθόγγου εἰς τὸ 'ω' καὶ ἄνευ τοῦ 'υ' ὀρανός, ὥστε τὸ ἐπιζητούμενον παρ´ αὐτῷ λελύσθαι. καὶ Σαπφώ· «ψαύην δ´ οὐ δοκίμωμ´ ὀράνω δυσαπάχεα». προσέθηκα μὴ καθαρεῦον, ἵνα μὴ ἐπιζητῶμεν περὶ τοῦ «εἱανοῦ ἁπτομένη» (Π 9) καὶ «ἑανοῦ κασσιτέροιο» (Σ 613). Τὰ διὰ τοῦ 'ινος' ὑπὲρ δύο συλλαβὰς ὀξύτονα κατὰ καιροῦ ἢ χρόνου παραλαμβανόμενα συστέλλει τὸ 'ι', ἐαρινός, θερινός, νυκτερινός, χειμερινός, ἑωθινός, πρωϊνός, ἡμερινός, ὀπωρινός. παρὰ μέντοι τῷ ποιητῇ κατ´ ἔκτασιν ἀναγινώσκομεν τοῦτο ἐπιζητοῦντος τοῦ μέτρου «ὡς δ´ ὅτ´ ὀπωρινὸς βορέης» (Φ 346) καὶ πάλιν «ἀστέρ´ ὀπωρινῷ ἐναλίγκιος» (Ε 5). * Τὰ διὰ τοῦ 'ινος' ἀπὸ ἐπιρρήματος ὀξύτονα τὸ 'ι' βραχὺ ἔχουσι, ταχινός, ἀληθινός, πυκινός, ἀδινός. * Τὰ διὰ τοῦ 'ινος' σημαίνοντα μετουσίαν προπαροξύτονα τὸ 'ι' βραχὺ ἔχουσι, κρίθινος, δάφνινος, πύρινος, ξύλινος, λίθινος. τὰ δὲ μὴ οὕτως ἔχοντα ἐκτείνουσι τὸ 'ι', κάμινος, κύμινος, κυκλάμινος.
It is by composition, as ἔρυμος, ἔλυμος, δίδυμος, ἔτυμος ‘the true’. But πρόθυμος and μεγάθυμος and suchlike got the ‘υ’ by composition.
The disyllables ending in ‘νος’ with a consonant cluster, if they have before the end one of the “double-time” vowels contracted, have it so: καπνός, θαλπνός, ἁγνός, ἀμνός, γυμνός, πρυμνός, συχνός, πυκνός, στυγνός. The same holds also for those of more than two syllables: ἀλαπαδνός, ἀκιδνός, ὀλοφυδνός. However, στρυφνός the Attics lengthen the ‘υ’; for thus we have read in Aristophanes in the Wasps (877): παῦσόν τ´ αὐτοῦ τοῦτο τὸ λίαν στρυφνόν.
The disyllables ending in ‘νος’, oxytone, with the ‘ν’ pure, if they have in the penult an ‘α’, have it lengthened: δανός ‘dry’, τρανός, μανός. But among the Attics this is shortened.
The nouns ending in ‘νος’, trisyllabic, accented on the last syllable, and having a contracted ‘α’ before the end, when the ‘ν’ is not pure, never have the initial syllable long by nature, as ἱκανός—although the verb lengthened the ‘ι’—πείθω πιθανός, εἴδω ἰδανός (“σὰς ἰδανὰς χάριτας,” Callimachus), τρώγω τραγανός, ἥδω ἑδανός, ἄγω ἀγανός, στέγω στεγανός, σφεδανός, ὀρφανός, πεδανός, ῥοδανός. Therefore οὐρανός is noteworthy, because it begins with a syllable long by nature. Alcaeus also presents the noun with ‘ω’, saying ὠρανός, by change of the diphthong ‘ου’ into ‘ω’, and without the ‘υ’, ὀρανός, so that what is sought is resolved in his case. And Sappho: «ψαύην δ´ οὐ δοκίμωμ´ ὀράνω δυσαπάχεα».
I added “when the ‘ν’ is not pure” so that we may not inquire about «εἱανοῦ ἁπτομένη» (Π 9) and «ἑανοῦ κασσιτέροιο» (Σ 613).
The words in -ινος of more than two syllables, oxytone, taken with reference to season or time, shorten the ‘ι’: ἐαρινός, θερινός, νυκτερινός, χειμερινός, ἑωθινός, πρωϊνός, ἡμερινός, ὀπωρινός. But in the Poet we read this with lengthening, when the metre requires it: «ὡς δ´ ὅτ´ ὀπωρινὸς βορέης» (Φ 346), and again «ἀστέρ´ ὀπωρινῷ ἐναλίγκιος» (Ε 5).
The words in -ινος formed from an adverb, oxytone, have the ‘ι’ short: ταχινός, ἀληθινός, πυκινός, ἀδινός.
The words in -ινος meaning material, proparoxytone, have the ‘ι’ short: κρίθινος, δάφνινος, πύρινος, ξύλινος, λίθινος. But those not so formed lengthen the ‘ι’: κάμινος, κύμινος, κυκλάμινος.