Prosodia Catholica (Herodian)

Passage 1.81
← Index
1.81
Discussion of adjectival formations, derivations, accentuation, and inflection (especially -ετής forms and compound adjectives like εὐτειχής), with Homeric examples, Attic pronunciations, and proper-name forms.
λέχος ἀγχιλεχής· Ἀντίμαχος »τό ῥά οἱ ἀγχιλεχὲς κρέματο περὶ πάσσαλον ἀεί«, κράτος ἐγκρατής, γένος εὐγενής, ἀγενής, δυσγενής, προσγενής, τέλος εὐτελής, ἐντελής, μένος εὐμενής, δυσμενής, μέρος ἀμερής, κλέος δυσκλεής, τεῖχος εὐτειχής. τὸ δὲ »εὐτείχεα« (Il. Π 57) οὐ παρὰ τὸ εὐτειχής, ἀλλὰ παρὰ τὸ εὐτείχεος, ἀφ´ οὗ τὸ »δῷσι πόλιν Τροΐην εὐτείχεον ἐξαλαπάξαι« (Il. Α 129), κατὰ μεταπλασμὸν ὡς πυργοκέρατον πυργοκέρατα· τὸ 'η' παρῃτησάμην διὰ τὸ εὐμήκης, ἐπιμήκης, συνήθης, κακοήθης, μεγακήτης, τὴν δισυλλαβίαν διὰ τὸ εὐμεγέθης, εὐστελέχης. τὰ δὲ παρὰ τὸ ἔτος παρ´ ἡμῖν μὲν ὀξύνονται, διετής, τριετής, παρὰ δὲ τοῖς Ἀθηναίοις βαρύνονται· οἱ γὰρ Ἀθηναῖοι διέτης, τριέτης, ἑξαέτης λέγουσι βαρυτόνως ὁμοίως τῷ εὐνέτης, οἰκέτης καὶ ἱκέτης, εἰ καὶ ταῦτα εἰς 'ου' δίφθογγον ἔχουσι τὴν γενικὴν τῶν παρὰ τὸ ἔτος εἰς 'ους' αὐτὴν ἐχόντων. οὐ μόνον δὲ περὶ τὸν τόνον πταίουσιν οἱ Ἀττικοὶ τοῖς παρὰ τὸ ἔτος βαρυτόνως αὐτὰ προφέροντες, ἀλλὰ καὶ περὶ τὴν κλίσιν. οἷον δωδεκαέται γὰρ λέγουσι τὴν εὐθεῖαν τῶν πληθυντικῶν, ἀπὸ ἰσοσυλλάβου κλίσεως ποιούμενοι αὐτὴν ὥσπερ ὁ οἰκέτης τοῦ οἰκέτου οἱ οἰκέται, ὀφείλοντες εἰπεῖν οἱ δωδεκαέτεις ὥσπερ οἱ Δημοσθένεις· ὡσαύτως καὶ τὰ θηλυκὰ τούτων ὡς ἀπὸ ἰσοσυλλάβου κλίσεως ποιοῦνται· ὥσπερ γὰρ ὁ πολίτης τοῦ πολίτου καὶ ἡ πολῖτις τῆς πολίτιδος καὶ ὁ κυνηγέτης τοῦ κυνηγέτου καὶ ἡ κυνηγέτις τῆς κυνηγέτιδος, οὕτω καὶ ἀπὸ τοῦ τριακονταέτης τριακονταέτου ποιοῦσι τὸ θηλυκὸν ἡ τριακονταέτις τριακονταέτιδος, ὡς παρὰ τῷ συγγραφεῖ (Thucyd. I 87) »τῶν τριακονταετίδων σπονδῶν« καὶ κατὰ κρᾶσιν τριακοντουτίδων, ὀφείλοντες εἰπεῖν ἡ τριακονταετής τῆς τριακονταετοῦς. τούτων οὕτως ἐχόντων »ὄτριχας οἰέτεας (Il. Β 765) ἀναγινώσκουσι κατὰ βαρεῖαν τάσιν, ἀλλ´ οὐδὲ τοῦτο πάλιν καθολικῶς σώζοντες· «ἑξετέα γὰρ ἀδμήτην» (Il. Ψ 266) ἀναγινώσκουσιν ὡς εὐσεβέα. Τοῖς μέντοι ἐπιθετικοῖς ὀξυνομένοις συνθέτοις παράκειται κύρια βαρύτονα «αὐτὰρ ὁ διογενής», ἀλλὰ Διογένης, «πολυνεικὴς δῖ´ Ἑλένα», ἀλλὰ Πολυνείκης, «παγκρατὴς ἀλήθεια» (Bacchyl. fr. 20)—Παγκράτης, «ὁ πλοῦτος εὐρυσθενής» (Pind. Pyth. V 1)—Εὐρυσθένης, εὐτειχής—Εὐτείχης ὄνομα κύριον παρ´ Ἀλκμᾶνι «Εὐτείχη τ´ ἄνακτ´ Ἀρήϊον», τηλαυγής
λέχος—ἀγχιλεχής: Antimachus, “and for him the ἀγχιλεχές was hanging always about the peg”; κράτος—ἐγκρατής; γένος—εὐγενής, ἀγενής, δυσγενής, προσγενής; τέλος—εὐτελής, ἐντελής; μένος—εὐμενής, δυσμενής; μέρος—ἀμερής; κλέος—δυσκλεής; τεῖχος—εὐτειχής. But «εὐτείχεα» (Il. Π 57) is not from εὐτειχής, but from εὐτείχεος, from which comes «δῷσι πόλιν Τροΐην εὐτείχεον ἐξαλαπάξαι» (Il. Α 129), by remodeling, as πυργοκέρατον → πυργοκέρατα. I have omitted the ‘η’ because of εὐμήκης, ἐπιμήκης, συνήθης, κακοήθης, μεγακήτης, and the disyllabic form because of εὐμεγέθης, εὐστελέχης. But the formations from ἔτος among us are accented on the acute, διετής, τριετής, whereas among the Athenians they are accented with the grave; for the Athenians say διέτης, τριέτης, ἑξαέτης with a barytone accent, like εὐνέτης, οἰκέτης, and ἱκέτης, although these have the genitive in the diphthong -ου, while those from ἔτος have it in -ους. And the Attic speakers not only err in accent, pronouncing the forms from ἔτος with barytone accent, but also in inflection. For example, they say δωδεκαέται as the nominative plural, making it follow an equal-syllable declension, as ὁ οἰκέτης, τοῦ οἰκέτου, οἱ οἰκέται, though they ought to say οἱ δωδεκαέτεις, as οἱ Δημοσθένεις. Likewise they form the feminine of these as though from an equal-syllable declension: for just as ὁ πολίτης, τοῦ πολίτου, and ἡ πολῖτις, τῆς πολίτιδος, and ὁ κυνηγέτης, τοῦ κυνηγέτου, and ἡ κυνηγέτις, τῆς κυνηγέτιδος, so too from τριακονταέτης, τριακονταέτου they make the feminine ἡ τριακονταέτις, τριακονταέτιδος, as in the historian (Thucyd. I 87) «τῶν τριακονταετίδων σπονδῶν», and by crasis τριακοντουτίδων, though they ought to say ἡ τριακονταετής, τῆς τριακονταετοῦς. Since these things are so, they read «ὄτριχας οἰέτεας» (Il. Β 765) with a grave pitch, but again they do not preserve even this consistently: for «ἑξετέα γὰρ ἀδμήτην» (Il. Ψ 266) they read as εὐσεβέα. Moreover, alongside compound adjectives accented on the acute there stand proper names with barytone accent: «αὐτὰρ ὁ διογενής», but Διογένης; «πολυνεικὴς δῖ᾽ Ἑλένα», but Πολυνείκης; «παγκρατὴς ἀλήθεια» (Bacchyl. fr. 20)—Παγκράτης; «ὁ πλοῦτος εὐρυσθενής» (Pind. Pyth. V 1)—Εὐρυσθένης; εὐτειχής—Εὐτείχης, a proper name in Alcman: «Εὐτείχη τ᾽ ἄνακτ᾽ Ἀρήϊον»; τηλαυγής.

Gadget

A small interactive toy based on this passage (experimental).
No gadget yet.

Overlaps (Stephanos, Meineke)

No overlaps computed yet.